KATEGORIE

Rola ubezpieczeń w działalności przedsiębiorstw średnich, małych i mikro

Autor: Tekst referatu R. Holly, wygłoszonego na konferencji w Warszawie (
Czas i miejsce publikacji: Businessman Magazine, nr 1(154) styczeń 2004r.


 






Małe firmy duże problemy

Przedsiębiorcy średni, mali i mikro ze względu na niezdywersyfikowany charakter prowadzenia działalności gospodarczej są szczególnie wrażliwi na występowanie ryzyk związanych z prowadzonym przez nich biznesem. Ryzyk, które najczęściej mogą ubezpieczyć

Udział przedsiębiorstw średnich, małych i mikro (zatrudniających do 9 pracowników) w tworzeniu dochodu narodowego w grupie sektora wszystkich przedsiębiorstw stanowi 70,82% PKB. Jest ich aż 3,47 mln (zarejestrowanych w systemie REGON), spośród których 1,65 mln to firmy aktywne. Przedsiębiorstwa średnie, małe i mikro są najbardziej elastyczne, zdolne do przystosowania się i przetrwania w zmieniających się warunkach otoczenia, ale zarazem znacznie bardziej niż duże podmioty wrażliwe na skutki różnorakich ryzyk - zagrożeń, jakie wiążą się z ich działalnością czy utratą nawet niewielkiej części zasobów majątkowych.

Duży może więcej

Duże przedsiębiorstwa, a tym bardziej wielkie koncerny, mogą niemal dowolnie zarządzać większością zagrażających mu ryzyk. Mogą np. prowadzić planową dywersyfikację zarówno odbiorców swoich produktów, jak i dostawców surowców czy części zamiennych do swoich maszyn, dzięki czemu nawet upadłości kilku kontrahentów nie zaburzą istnienia jego działalności. Dywersyfikacja magazynów i źródeł surowców, różnorodność wytwarzanych produktów czy części zamiennych pozwala im w znacznym stopniu uniezależnić się od zdarzeń losowych, dzięki czemu unikają przerwy w produkcji czy załamania ciągłości dostaw wytwarzanych produktów. Wszak pozostaje im jeszcze magazyn drugi, trzeci...

Sytuacja przedsiębiorstw średnich, a tym bardziej małych czy mikro jest diametralnie różna. Z reguły nie dysponują one kilkoma magazynami, lecz jednym, w którym zgromadzone są nie tylko surowce, zapasy, części zamienne, ale i produkty gotowe. Nie dywersyfikują swojej działalności, bo często jest to wytwarzanie tylko jednego produktu dla jednego odbiorcy. Nie akumulują rezerw - ich działalność jest finansowana na bieżąco. Nie posiadają zdolności kredytowej, więc prowadzą działalność ze środków własnych.

Inna jest zatem istotność poszczególnych ryzyk dla przedsiębiorstwa dużego, a inna dla średniego, małego czy mikro, inny profil tych ryzyk, inna ich hierarchia. Możliwości zarządzania ryzykami czy neutralizowania ich w tym przypadku mniejszych firm są zdecydowanie ograniczone. Bywa, że ubezpieczenie nie tylko jest metodą z wyboru negatywnego, jaką mogą posłużyć się te przedsiębiorstwa, ale metodą wręcz jedyną. Niezależnie od tego, firmy te obciąża całe spektrum ryzyk.
 


Zakłady ubezpieczeń mają w swojej ofercie tzw. pakiety ubezpieczeniowe dla firm średnich, małych i mikro, w których oferują ubezpieczenie kilku lub nawet kilkunastu ryzyk. W przekonaniu ubezpieczycieli, są to te najbardziej istotne przyczyny, niestety dotyczą one przede wszystkim majątku przedsiębiorstw. Siłą rzeczy oferta taka nie może być do końca adekwatna do tych ryzyk, które faktycznie wiążą się z działalnością danego przedsiębiorstwa. Każda firma jest inna, działa w innych okolicznościach. Natomiast proponowana oferta ogranicza się w zasadzie do ubezpieczania majątku, który jest często mało pokaźny w porównaniu z zakresem działalności operacyjnej. Według wyliczeń Krajowego Instytutu Ubezpieczeń, a także na podstawie danych z zachodnich ośrodków badawczych, wynika, że zarówno w Polsce, jak i w krajach zachodnich, ośmiokrotnie częściej przyczyną trudności przedsiębiorstw średnich, małych i mikro (utraty płynności, zawieszenia działalności, a nawet upadłości) jest wystąpienie ryzyka operacyjnego niż ryzyka majątkowego.

Nie można biernie czekać

Zakłady ubezpieczeniowe naszego regionu mają jeszcze wiele do zrobienia w sprawie popularyzacji oferty ubezpieczeniowej. Wymaga ona również lepszego dostosowania do szybko zmieniających się potrzeb przedsiębiorczości średniej, małej i mikro. Przedsiębiorcy nie mogą jednak sobie pozwolić na bierne oczekiwanie na zmiany w tym zakresie. Muszą decydować się na ubezpieczanie ryzyk w obrębie tych programów ubezpieczeniowych, które już dzisiaj istnieją. Oczywiście, mogą się ubezpieczyć od niemal wszystkich zidentyfikowanych zagrożeń, ale składka byłaby wtedy tak wysoka, że mogłaby zachwiać ich płynnością finansową i wręcz doprowadzić do upadłości, a samo odszkodowanie - ewentualna rekompensata, przychodzi czasem na tyle późno, iż przedsiębiorca średni, mały lub mikro zdąży już zakończyć swój byt. Stąd też problem i dylemat: co ubezpieczyć, a z ubezpieczenia czego zrezygnować?

Przede wszystkim należy zwracać uwagę na misję przedsiębiorstwa, jego główne obszary działalności i związane z tym rzeczywiste zagrożenia. Dla firm prawniczych takim zagrożeniem będzie odpowiedzialność cywilna, dla firm produkcyjnych ubezpieczenie produkcji w toku - Business Interruption. Rozważając potencjalne zagrożenia, czasem bardziej opłaca się wykupić gotowy pakiet ubezpieczeniowy niż kilka ryzyk niezależnie. Innymi słowy, nie dysponując audytem bezpieczeństwa, profesjonalnie sporządzonym programem neutralizowania ryzyk związanych z działalnością przedsiębiorstwa, jest ono poniekąd skazane na korzystanie z jedynej dostępnej mu metody, jaką jest ubezpieczenie. Chodzi oczywiście o takie ubezpieczenie, które faktycznie pomaga, które dotyczy najbardziej istotnych ryzyk, a takie, które tworzy jedynie dodatkowe obciążenia. Cóż w tej sytuacji można radzić przedsiębiorcom - wybierać przede wszystkim certyfikowane produkty ubezpieczeniowe, np. te ze znakiem Dobrej Polisy.

Jak się wydaje, czas będzie działał na korzyść przedsiębiorców, zwłaszcza wobec rychłego wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Większa konkurencja z pewnością wpłynie korzystnie na obniżenie cen oraz na rozszerzenie oferty produktowej ubezpieczycieli, szczególnie w zakresie ubezpieczeń gospodarczych. Nie bez znaczenia jest też postępujący proces dostosowywania naszego prawa do wymogów wspólnotowych. Powstają zapisy legislacyjne, które pozwolą zaistnieć w Polsce produktom ubezpieczeniowym na trwale wpisanym już w tradycję działalności gospodarczej państw rozwiniętych. Takim produktem dla przedsiębiorców jest ubezpieczenie OC członków zarządów i rad nadzorczych (D&O). W Polsce tym ubezpieczeniem jest objętych ok. 1% członków władz przedsiębiorstw, natomiast w USA - ok. 90%. Wydaje się przy tym, że upowszechnianiu tego ubezpieczenia w Polsce towarzyszyć powinna zmiana jego formuły. W dotychczasowym kształcie D&O zabezpiecza interesy ludzi, których decyzje czy działalność zarządcza mogą powodować straty w ich życiu prywatnym, ponieważ za swoje działania członkowie władz spółek odpowiadają całym swoim majątkiem. Postulowana zmiana w podejściu do tego ubezpieczenia i jego ogólnych warunków (OWU) winna polegać na tym, by chroniły bardziej "ofiary" szkód, a mniej ich "sprawców".

Trudno jednak przekonywać do nowego ubezpieczenia, jeśli poziom nasycenia przedsiębiorstw ubezpieczeniami (rozumiany jako procent pokrycia ryzyk związanych z działalnością i majątkiem tych przedsiębiorstw) plasuje Polskę dopiero na 25. miejscu w Europie. Pewną "szansą" na zmniejszenie owej dysproporcji jest (związane z przystąpieniem Polski do UE) rozszerzenie wachlarza obowiązkowych ubezpieczeń, w tym dla przedsiębiorstw średnich, małych i mikro. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, choć znane od dawna w Europie Zachodniej, w ostatnim dziesięcioleciu przeżywają okres niezwykłego rozkwitu. Pojawienie się nowych obszarów ryzyk i zaostrzenie rygorów prawnych, spowodowały wzrost popularności ochrony, jaką gwarantują ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorstwa za szkody, jakie osobom trzecim może wyrządzić ich działalność, ich pracownicy, ich produkty.

Tekst referatu R. Holly, wygłoszonego na konferencji w Warszawie ("Radisson") dn. 30.09.2003. opracował Krzysztof Krawczyk
 

Kontakt

Krajowy Instytut Ubezpieczeń
- Insurance Institute in Poland
ul. Ksawerów 30 lok. 92
02-652 Warszawa
Tel.: +48 022 628 99 30
Fax: +48 022 628 99 31
e-mail:
wyślij wiadomość

więcej...

 


 

Wszelkie prawa zastrzeżone Krajowy Instytut Ubezpieczeń
realizacja: aktiz